Hoe meer je skate, des te harder slijten de wielen. Gelukkig kan je deze vervangen. Over wielen, lagers en onderhoud valt wel het een en ander te vertellen. Waar moet je op letten?
 

Wielen

Maten
De maat van een wiel wordt weergegeven in millimeters. Hoe groter de wielen, des te meer snelheid je ermee kunt ontwikkelen. Hoe kleiner ze zijn, des te wendbaarder. De maatvoering ziet er ongeveer als volgt uit: 44-67 mm (stunt), 60 mm (kinderen), 72-76 mm (recreatie) en 72-80 mm (fitness). Speedskates (vaker skeelers genoemd) zijn uitgerust met wielen van 76 mm of meer.
 
Materiaal
De samenstelling van een wiel bepaalt de kwaliteit. Het beste materiaal, en gelukkig ook het meest gebruikt, is urethaan. Daarnaast heb je nog de keuze uit gegoten (poured) wielen en gespoten (injection molded). Gegoten wielen zijn duurzamer.
 
Kern
De kern van een wiel is de 'verpakking' voor de lagers en is gemaakt van zeer hard plastic of urethaan. De kern beschermt de lagers tegen snelle slijtage en vuil. Bovendien geeft de kern het wiel stabiliteit.
 
Profiel
Iedere skatestijl vereist aan eigen soort wielen. Behalve in grootte is er ook verschil in het profiel (loopvlak). Dit varieert van een spits en smal profiel tot een bot, bijna vlak en breed profiel. Hoe puntiger en smaller, hoe minder rolweerstand en dus meer snelheid je hebt. Hoe vlakker, des te meer stabiliteit maar ook minder snelheid je hebt.
 
Hardheid
De hardheid (durometer) van een wiel wordt weergeven met een A. Hardheid kan variëren van 74A (soft) tot en met 1OOA (hard). Hoe zachter de wielen des te meer grip en schokabsorptie. Harde wielen rollen beter en zijn duurzamer. De keuze is afhankelijk van de ondergrond en je discipline.
 

Lagers

Lagers zijn de meest belangrijkste onderdelen van je skates. Lopen je lagers niet goed, dan kan je beter thuis blijven. Afgezien van het feit dat de schoen bijvoorbeeld ook goed moet zitten bepalen de lagers hoe goed je vooruit komt.

Er is in het verleden een commisie aangesteld om een standaard voor de kwaliteit van de lagers vast te leggen: ABEC (Annular Bearing Engineering Council) De kwaliteit van de lagers wordt aangegeven door middel van de codering 1 t/m 9, een hoger nummer betekent een hogere precisie waarmee de lager in elkaar is gezet. Zo weten ze in de industrie welke lagers ze in verschillende machines toe kunnen passen.

Het wil overigens helemaal niet zeggen dat lagers met een hoger ABEC nummer beter draaien of dat ze soepeler zijn. De ABEC codering zegt alleen maar iets over de speling die de lager mag hebben. Wat het wel betekent staat in onderstaande tabel:
   

Tollerantie	ABEC 1	ABEC 2	ABEC 3	ABEC 4	ABEC 5
Binnen diameter (8mm)	0/-0.015	0/-0.007	0/-0.005	0/-0.004	0/-0.0025
Buiten diameter (22mm)	0/-0.009	0/-0.008	0/-0.006	0/-0.005	0/-0.0038
Radiaal verloop IR	0.01	0.006	0.004	0.0025	0.0013
Radiaal verloop OR	0.0015	0.009	0.006	0.004	0.0025
Buitenzijde verloop IR	-	-	0.007	0.004	0.0013
Buitenzijde verloop OR	-	-	0.008	0.005	0.0025

- = Geen eisen voor ABEC1 en ABEC2. Alle maten in milimeters.
 
Helaas zijn er producenten uit het voormalige oostblok en de Aziatische landen achter gekomen dat er met de productie van lagers goed geld te verdienen is. Dat gebeurd dus in overvloede, een groot nadeel daar van is dat ze het niet zo nauw nemen met de ABEC richtlijnen. Daardoor is het dus mogelijk dat je denkt een ABEC5 lager in handen te hebben die in werkelijkheid de codering van een ABEC1 lager nog niet eens waard is! Veel goedkopere skates zijn uitgerust met dit soort lagers. Om dergelijke miskopen te mijden is het dus belangrijk dat je lagers van een gerenommeerd merk koopt. Wanneer je skates koopt van de grote merken, hoef je niet bang te zijn voor dergelijke miskleunen.
 
Reinigen
Lagers met een hoger ABEC nummer hoeven niet lekkerder te lopen, of van betere kwaliteit te zijn. Ook zegt dit niets over de weerstand die de lager biedt tijdens het rijden. Meestal is het goed lopen van een lager afhankelijk van de hoeveelheid rommel die er in de loop der tijd is ingekropen. Met het goed schoonhouden van je lagers ga je vaak het snelst.
 
Seals
Seals houden zand en modder buiten terwijl ze het smeermiddel binnen houden. Er zijn veel typen seals en bovendien verschillen ze per merk. Gangbare lagers hebben er meestal een van metaal of kunststof. Bij seals wordt een afweging gemaakt tussen de kwaliteit in afdichten en de wrijving die het lager oplevert. Kortom: hoe soepeler het lager, hoe eerder er rommel in zal komen. Er bestaan zelfs waterdichte lagers en lagers met verwijderbare seals.
 
De techniek
Kogellagers zijn niets meer dan twee ringen met kogeltjes ertussen die door een kooi op hun plaats worden gehouden. De drie dingen waar je op moet letten: een ABEC codering, de "soepelheid" waarmee het lager draait en het type seal (de afsluiting aan de zijkant).
 
Conclusie
Alhoewel lagers met een ABEC codering over het algemeen beter van kwaliteit zijn dan de lagers zonder, geeft het ABEC nummer alleen de precisie aan (zie tabel) waar het aan voldoet.
 
Onderhoud
Eén van de belangrijkste onderhoudswerkzaamheden is het invetten van je lagers. Vet zit in de loopbaan van de kogels en zorgt voor een soepele 'loop' van je wielen. Bovendien gaat vet corrosie en hittevorming tegen. Er bestaan verschillende vetsoorten. Het best zijn die in combinatie met teflon of silicone.
 

Onderhoud lagers

Onderhoud van wielen en lagers is van groot belang voor elke fun, fitness en speedskater. Bij splinter nieuwe skates draaien de wieltjes praktisch wrijvingsloos in het frame. Olie gesmeerde lagers zoemen vrolijk. Vet gesmeerde lagers hebben ietsje meer wrijving en maken geen geluid. Wie uitsluitend op een schone vloer skate die hoeft niets aan zijn lagers te doen. Zand en water zijn de pest. Eén tochtje over een zanderige asfaltweg, één noodstop in het gras, één ritje over natgeregende straten en vergeet het maar: de wieltjes willen niet meer soepel draaien. Pleeg je dan geen onderhoud, dan zijn je lagers snel rijp voor het oud ijzer. Pleeg je wel onderhoud, dan gaan ze jarenlang mee! Lambert van Stekelenborg – eigenaar van de bekende skateshop Lageja uit Eindhoven – doet een boekje open over onderhoud:

1. Inline wielen slijten niet gelijkmatig af. De binnenkant slijt harder, hoewel er ook mensen zijn bij wie het achterste wiel harder slijt. Schrijf daarom met een dikke viltstift nummers 1-2-3-4(-5) op de wielen, voordat je de wielen uit het frame haalt. Aan het einde van de oefening plaats je de wielen 'binnenstebuiten' en in de volgorde 3-4-1-2 (bij een vijfwielskate 4-3-5-1-2) weer terug. Zijn de wielen ver afgesleten vervang dan alle wielen in één keer door nieuwe wielen. Dit kunnen gerust andere wielen zijn – groter, kleiner, harder, zachter, een ander kleurtje. Laat je hierbij adviseren. Let op: elk frame heeft een maximale wielgrootte!
2. Om de wielen te verwijderen heb je twee inbussleutels nodig. Druk beide inbussleutels aan weerszijden van het frame goed in de schroefkoppen, anders verniel je de zaak nog. Draai de schroef helemaal los en verwijder de holle as uit het frame en het wiel. Met de speciale ' driepoot' inbussleutel druk je de as zo naar buiten. Nu kun je het wiel er zo uitpakken. Haal alle wielen er op deze manier uit. Bij veel inlineskates is op het achterste wiel van de rechterskate een rembolk gemonteerd. De as van dit wiel is dan langer dan de andere assen.
3. Elk wiel bevat twee lagers die op afstand worden gehouden door een zogenaamde spacer. Gebruik de driepoot of een bout van 7 mm dikte om de spacer samen met één lager uit het wiel te drukken. Trek vervolgens de spacer uit dit ene lager. Het andere lager kun je zo uit het wiel pakken. Doe dit met alle wielen. De lagers kun je bijelkaar gooien: het maakt niet uit waar je ze terugplaatst.
4. Als er veel troep op de lagers zit, dan weet je zeker dat het hoog tijd was om onderhoud te plegen. Wrijf de lagers nooit met een doek schoon: dan druk je het vuil namelijk naar binnen. Gebruik een tandenborstel. Borstel alle zestien of twintig lagers aan beide kanten schoon.
5. Nu is het tijd om de lagers in een bad met speciaal oplosmiddel te zetten. Gebruik niet zomaar wasbenzine. Vet, olie, zand troep en waterdruppeltjes moeten uit de lagers komen. Dat lukt alleen met een speciaal oplosmiddel. Handig hiervoor is een bakje met een rooster op de bodem. Zo kun je het zelfde oplosmiddel diverse keren gebruiken: het vuil zakt door het rooster naar de bodem. Laat alle lagers enkele uren in het oplosmiddel liggen.
6. Haal de lagers uit het bad en veeg ze droog met een doek. Vervolgens moeten de lagers enkele uren liggen om het oplosmiddel te laten vervliegen. Als je haast hebt, leg ze dan op de verwarming of föhn ze droog.
7. Nu komt de ultimate test!
   Pak de lagers één voor één op en luister en voel of ze in goede conditie zijn. Een droog lager mag een beetje zoemen als je hem ronddraait maar niet krassen. Door het lager langzaam met een vinger rond te draaien voel en hoor je wat er loos is. Als er nog een enkel zandkorreltje in het lager zit, geen probleem. Zit er nog veel troep in het lager en draait het niet langer soepel, dan heb je het lager te vroeg uit het bad gehaald. Voel je duidelijke bramen (slijtage), dan moet het lager worden vervangen. Je hoeft nooit alle lagers in één keer te vervangen! Vervang alleen die lagers die echt kapot zijn.
8. Neem nu een spuitbusje met teflonspray of een flesje met teflon oplossing. Zeer goed schudden, want het teflon zakt op de bodem van de fles. Doe de lagers in een schoon plastic zakje vol met teflonoplossing. Sluit het zakje af en laat de lagers een hele nacht liggen. Gooi de lagers uit het zakje op een schone doek en wrijf ze droog. Er mag geen vet op de buitenkant van het lager achterblijven. Dat trekt namelijk vuil aan.
9. Maak de wielen, de spacers, de assen schoon met een een doek eventueel met een beetje oplosmiddel. Veeg vooral ook de binnenkant van het frame helemaal schoon. In het frame zitten zogenaamde framespacers. Kleine plastic of metalen busjes waarmee de wielen in hoogte verstelbaar zijn. Laat die framespacers gewoon zitten – ze slijten alleen als je met totaal vastgeroeste lagers skate. Als een framespacer per ongeluk uit het frame valt, let er dan op dat je hem in dezelfde terugzet.
10. Druk nu in elk wiel een lager. Druk in dat lager een spacer en druk het tweede lager over die spacer in het wiel. Test meteen even of het wiel lekker loopt en of je niet toch een lager moet vervangen. Plaats elk wiel ' binnenstebuiten' en in de nieuwe volgorde tussen de framespacers, druk de as door de framespacers en de wielspacer en de draai de schroef van de andere kant aan. Plaats zonodig een nieuw remblok in de remblokhouder. Als je het remblok niet meer gebruikt met skaten, laat de remblokhouder dan helemaal weg. Dan heb je dus één extra as van normale lengte nodig. Als alle wielen handvast zijn aangedraaid, plak je de inbussleutels. Draai alle wielen nu stevig vast in het frame. Neem zeker in het begin de inbussleutels mee als je skate, voor het geval er een bout lostrilt.
11. Nog even op een rijtje wat je allemaal nodig hebt: één spuitbus met teflonspray (tien tot vijftien piek); nieuwe lagers (twintig tot vijftig piek per acht); een bad met reinigend oplosmiddel (geeltje); een nieuw remblok (vijf piek); eventueel nieuwe wielen (tien tot twintig piek per wiel - alles nieuw of niets!); driepoot inbussleutel (vijftien piek); doek (gratis); schoon plastic bakje (gratis). Nieuwe spacers, framespacers en assen kosten heel weinig, maar heb je bijna nooit nodig.